FANDOM


Andorra
Principat d'Andorra
Sproak(s): Katteloansk
Hauftsteed: Andorra la Vella
Luunelkfoarm: Parlementer deemokroasje
Stoatsmon: Joan Enric Vives Sicília, Nicolas Sarkozy
Fuurmon: Albert Pintat
Flak: 468 km²
Woaterflak: 0%
Inwoonertoal: 72.413
Tauheid: 154,7 (2008)
Trivia
Inwaud: Andorreesk
Motto: Virtus Unita Fortior
Foolkslæd: El Gran Carlemany, Mon Pare
Midfoabetje: Øroo
Tiedsoart: UTC+1 (summer: UTC+2)
Festdaag: 8 september
Web: .ad
ISO 3166-1: AND
Tellefoon: +376
Gloowe: Rooms-Kâtliek
Bin wakker, dit hee kæn IFA-siembels bruuke!

't Forstedom Andorra is 'n lithje injesleed forstedom in 't suudweeste foan Ørpe, in die aastelk Pierenees en begrenskd duurg Frankerk en Spoanje. 't Je-iesolleerd loond is gjuunwaudig foaral afhankelk foan toerism en sin stoates as belastingeparroadies. Andorra is uuk glied foan die Katteloansk loonde en is ein foan die Ørpisk litjestoats. 't Loond is nein glied foan die Ørpisk Uunje.

Skjoodinge Edit

Andorra is die leest unoafhankelk uurliewende foan je Marca Hispanica (Spoansk meerks), die bufferstoats die wæded jestit duurg Carlemany (= Katteloansk foar Koarel je Graate), die nødig seend uum je Isloamitisk Moore gjuun tau holde, en die taugoong tau Kristelk Frankerk tau belette.

Die troadisje sæt ðæt Koarel je Graat 't Andorreesk foolk 'n stuuk loond jaf as ruul foar hin stried gjuun die Moore. Soo ruund 800 wæded Koarel sin littjesoon, Koarel je Koal, groaf foan Urgell, benoomd tau heerser foan Andorra. 'n Oafstammelinge foan die groaf dreeg 't loond loater oaf oan 't bisdom foan Urgell, jefuurd druug die Biskop foan Urgell.

In 1933 besat Frankerk Andorra, foarje sooskel unreest foar je foartjoasinges. Twiske 1936 en 1940 wæded 'n Fransk detachement in Andorra jeleegerd uum infloede foan je Spoansk Burgerorlog en Franco's Spoanje buute tau holde. In 1958 sleet Andorra free mid Duutskloond. Andorra standed tiede je Aan Waareldorlog oan die sied foan die Entente mar was foargeed bie 't Foardrieg foan Versailles en was soo, juuriddisk seen, nog steets in orlog mid Duutskloond.

Foar je reeloatief iesolloasje foan 't loond het Andorra sin bestand sig buute die hauftstroom foan je Ørpisk skjoodinge oafjespeeld, mid littje oan bande mid uur loonde. Dit wiek eft oaf foan Spoanje en Frankerk. Gjuunwaudig etter hiebe die bloowende toeriste-industrje, in einhoang mid die untwikkelinges ap 't beed foan foarfier en sproakheid, 't loond uut sin iesollement jeheeld en wæded 't pollitik stelsel in 1993 gruundig jemoddernisseerd.

Gjuunwaudig is Andorra ap pollitik beed steerk foarbeend mid die Ørpisk Uunje suun deer glied foan tau sien. 't Bruuk die øroo as munt, mar sløt nein oaën munte. Foar je infoeringe foan je øroo seend je Fransk franc en je Spoansk peseta twæne wettig munte.

Geogroafje Edit

Foar sin lætinge in die aastelk Pierenees bestand Andorra hauftsoakelk uut ruug biergs mid 'n jemiddeld hoogte foan 1996 m. Die moost hoog top is je Pic de Coma Pedrosa (jeleege in je weestelk streek Coma Pedrosa in La Massana) mid 2946 m. Die biergs wæd foan sig jeskeid duurg trjo smäl falleis in 'n foarm foan 'n Y die einkuum ap 't punkt woo die riefier de Valira, die hauftwoaterstroom foan 't loond, die grensk mid Spoanje uurjæt. Dit is mid 'n hoogte foan 840 m uuk 't moost lægjeleege punkt foan Andorra.

La Massana befat die fuuf moost hoog tops foan 't loond. In Encamp befiend sie je moost greet meere. Die moost unjerepte noater is tau fiende in Grau Roig, in die parroagie Encamp.

't Klimmoat foan Andorra kuum graatdeels uurein mid 't jemoatigde klimmoat foan die noaberloonde, mar foar sin moor hoog lætinge is deer jemiddeld moor snee in je winter en is 't its moor köwl hin je summer. Die moost hoog tops foan 't loond sind in je summer seeltelk mid snee bedek.

Andorra bestand uut 468 km² loond. 't Loond is unjefeer 2,1 x soo greet as die jemeente Amsterdam af 3 x 't Brusselsk Hauftsteedelk Jeweest. Andorra het 120,3 km oan grensks: 56,6 km grensk Andorra oan Frankerk en 63,7 km oan Spoanje.