FANDOM


Andorra
Principat d'Andorra
Språk(e): Katalånsk
Hauftsteed: Andorra la Vella
Regearingefoarm: Parlementær demokråsje
Ståtsmoan: Joan Enric Vives Sicília, Nicolas Sarkozy
Fuurmoan: Albert Pintat
Flakk: 468 km²
Wåterflakk: 0%
Inwoonertoal: 72.413
Tauheid: 154,7 (2008)
Trivia
Inwaud: Andorreesk
Motto: Virtus Unita Fortior
Foolkslæd: El Gran Carlemany, Mon Pare
Betoaljemiddel: Euro
Tiedsoart: UTC+1 (summer: UTC+2)
Festdai: 8 september
Web: .ad
ISO 3166-1: AND
Telefoan: +376
Gloowe: Rooms-Katolik
Pass ap, dit heer kæn IFA-simboale bruuke!

It foarstendum Andorra is aa litje inslotan foarstendum in it suudweeste foan Europa, in je aastelika Pyreneen en begrenskd druug Frankerik en Spoanje. It isollearre loond is gjuunwaudig foaral oafhoankelik foan toerisme en sin ståtus as belastingsparadies. Andorra is uuk glied foan je Katalånska loond en is aan foan je Europeeska litjeståten. It loond is nein glied foan je Europeeska Uunje.

Skjoodinge Edit

Andorra is it leesta unoafhoankelika uurliewende foan je Marca Hispanica (Spoanska meerk), die bufferståte die wier stift duurg Carlemany (= Katalånsk foar Karrel dæ Groate), die noadig wiera uum die Islamitiska Moore gjuun tau hoalda, en dæ taugoang tau Kristelik Frankerik tau beletta.

Die tradiesje sæt ðæt Karrel dæ Groata it Andorreeska foolk aa stuuk loond jaf as ruul foar hin stried gjuun je Moore. Soo ruund 800 wier Karrel sin litjesoon, Karrel dæ Kåla, gråf foan Urgell, benoomd tau heerser foan Andorra. Aan oafstammelinge foan dæn gråf dreeg it loond låter oaf oan it bisdum foan Urgell, fuurd druug dæn Biskop foan Urgell.

In 1933 besatte Frankerik Andorra, foar je sosiåla unreest foar je foartjoosingen. Twiske 1936 en 1940 wier aa Fransk detachement in Andorra leegerd uum infloede foan dæn Spoanska Burgeruurloag en Franco's Spoanje buute tau hoalde. In 1958 sleet Andorra free mid Duutskloond. Andorra stand tiedes dæn Aan Waarelduurloag oan je suud foan je Entente mar was foargeetan bie it Foardraag foan Versailles en was soo, juridisk seen, nog steeðs in uurloag mid Duutskloond.

Foar je relatiewe isolåsje foan it loond het Andorra sin bestand sig buute die hauftstroom foan je Ørpisk skjoodinge oafjespeeld, mid littje oan bande mid uur loonde. Dit wiek eft oaf foan Spoanje en Frankerk. Gjuunwaudig etter hiebe die bloowende toeriste-industrje, in einhoang mid die untwikkelinges ap 't beed foan foarfier en sproakheid, 't loond uut sin iesollement jeheeld en wæded 't pollitik stelsel in 1993 gruundig jemoddernisseerd.

Gjuunwaudig is Andorra ap pollitik beed steerk foarbeend mid die Ørpisk Uunje suun deer glied foan tau sien. 't Bruuk die øroo as munt, mar sløt nein oaën munte. Foar je infoeringe foan je øroo seend je Fransk franc en je Spoansk peseta twæne wettig munte.

Geogroafje Edit

Foar sin lætinge in die aastelk Pierenees bestand Andorra hauftsoakelk uut ruug biergs mid 'n jemiddeld hoogte foan 1996 m. Die moost hoog top is je Pic de Coma Pedrosa (jeleege in je weestelk streek Coma Pedrosa in La Massana) mid 2946 m. Die biergs wæd foan sig jeskeid duurg trjo smäl falleis in 'n foarm foan 'n Y die einkuum ap 't punkt woo die riefier de Valira, die hauftwoaterstroom foan 't loond, die grensk mid Spoanje uurjæt. Dit is mid 'n hoogte foan 840 m uuk 't moost lægjeleege punkt foan Andorra.

La Massana befat die fuuf moost hoog tops foan 't loond. In Encamp befiend sie je moost greet meere. Die moost unjerepte noater is tau fiende in Grau Roig, in die parroagie Encamp.

't Klimmoat foan Andorra kuum graatdeels uurein mid 't jemoatigde klimmoat foan die noaberloonde, mar foar sin moor hoog lætinge is deer jemiddeld moor snee in je winter en is 't its moor köwl hin je summer. Die moost hoog tops foan 't loond sind in je summer seeltelk mid snee bedek.

Andorra bestand uut 468 km² loond. 't Loond is unjefeer 2,1 x soo greet as die jemeente Amsterdam af 3 x 't Brusselsk Hauftsteedelk Jeweest. Andorra het 120,3 km oan grensks: 56,6 km grensk Andorra oan Frankerk en 63,7 km oan Spoanje.